برنامه رشته فقه سیاسی

  • برنامه رشته فقه سیاسی

  • بسمه تعالی

    برنامه رشته فقه سیاسی

    الف. دروس پیشنیاز رشته فقه سیاسی:

     

    ردیف عنوان درس تعداد واحد
    1 مبانی   علم سیاست 2
    2 اندیشه های سیاسی در غرب 1و 2 4
    4 جامعه شناسی سیاسی 2
    5 نظریه­های جدید در علم سیاست 2
    6

    اصول و نظریه های سیاست خارجی

    و روابط بین الملل

    2
    7 مقدمه علم حقوق 2
    8 حقوق اساسی جمهوری اسلامی 4
    9 سیاست گذاری عمومی 2
    10 حقوق بین الملل 2
    11 حقوق مالیه عمومی 1
    12 حقوق بشر 2
    جمع 25

     

     

    ردیف

     

     

     

     

    عنوان درس واحد محتوا
      اندیشه سیاسی اسلام 1 2 شناخت مفاهیم و مسائل بنیادین علم سیاست در منابع اسلامی و اندیشه اندیشمندان مسلمان و بویژه فقهای شیعه و اهل سنت
      اندیشه سیاسی اسلام2 2 بررسی نظریه­ها و مکاتب اندیشه سیاسی در جهان اسلام ضمن تبیین پیدایش و سیر تحول آنها
      کلیات و منابع فقه سیاسی 3 شناخت تعریف، موضوع، اهمیت، هدف ، قلمرو ، سیرتحول، مکاتب و منابع (عقل، عرف، سیره و ... ) فقه سیاسی
     

    مبانی کلامی

    فقه سیاسی

    3 اصل عدم ولایت افراد بر یکدیگر،   اصل ولایت الهی، امامت، اصل ضرورت حکومت و نفی آنارشیسم- اصل عدم جدایی دین از سیاست و..
     

    اصول فقه اجتماعی

    و کاربرد آن در فقه سیاسی

    3 تبیین و بررسی رویکردها، اصول و روشهای فقه سیاسی شیعه و بیان تمایز آن با فقه عامه
      اهداف و وظایف حکومت اسلامی در منابع اسلامی(کتاب و سنت) 2 فراهم کردن زمینه های سعادت، برقراری عدالت، شعائر و اجرای حدود الهی، امنیت، رفاه
      جمع 15  

     

    ب. مباحث کلیات فقه سیاسی که به صورت تحلیلی ارائه می گردد:

    ج. ابواب فقهی که مباحث اصلی آن، همراه با مسائل مستحدثه به صورت دروس خارج هر روزه به مدت چهار سال با روش اجتهادی تدریس می شود:

     

    ردیف عنوان درس
    1

    قواعد فقه سیاسی

    2

    کتاب امر به معروف و نهی از منکر

    تعریف معروف و منکر و شرایط، مراتب وظایف مدم و حکومت و ...

    3

    کتاب جهاد

    جهاد، دفاع، مرابطه، صلح و هدنه، دارالاسلام و دارالکفر، بغی، شورش، خروج، محاربه و قطاع الطریقو .....

    4

    ولایت فقیه

    ادله، اوصاف و شرایط

    فقهی یا کلامی بودن ، ادله عقلی ونقلی،   صفات وشرایط والی ، شرط «تابعیت» ، توقیتی بودن یا نبودن دوره حاکم اسلامی بصورت تطبیقی و با توجه به نظریه‌های جدید

    مبنا و ادلۀ مشروعیت

    منشأ مشروعیت قدرت (امامت، خلافت، ولایت فقیه، عادل،جائر(جائر کافر، جائر مخالف و جائر مومن)، نظریه های ولایت، وصایت، حسبه، انتصاب، انتخاب، بیعت، وکالت، جمهوریت و نقش مردم در حکومت ، مردم سالاری دینی، حکومت دیکتاتوری، لیبرال دموکراسی، سلطنت مشروعه نظریه دولت مشروطه جمهوری، پارلمانی و ... از نگاه اسلام بحث می شود و مدل مطلوب اسلام به ترتیب اولویت تبیین و مستدل می گردد. مثلا در صورت عدم امکان تحقق ولایت فقیه شاید به ولایت عادل اکتفا کرد.

    اختیارات و شئون

    شئون حاکم اسلامی، ولایت مطلقه، احکام حکومتی، رابطه ولی امر با فقیهان و نهاد مرجعیت، چگونگی ضابطه مند شدن اختیارات رهبر در قانون اساسی و صلاه جمعه، صلاه عیدین، تعزیرات، رویت هلال

    5

    منابع مالی حکومت اسلامی

    مباحث اصلی: خمس، زکات، جزیه، انفال، اراضی و مالیات

     

     

    د. مباحث فقهی جدید و نو پدید که به صورت پژوهشی و یا سمیناری در دوره عالی پژوهشی موسسه به مدت دو سال زیر نظر اساتید مبرز و صاحب نظر طرح می گردد:

     

    ردیف عنوان محتوای اجمالی
        1 ساختار حکومت اسلامی ساختار حکومت، تفکیک قوا ، قوه مقننه، مجریه، قضائیه، نهادها و نیز اختیارات و وظایف آنها، ولایت تقنینی مشروعیت قانونگذاری، جایگاه و اختیارات شورای نگهبان و مجمع ثشخیص، ساختار قوه مجریه، رابطه رییس جمهور با رهبر. نیروهای مسلح، جایگاه قوه قضائیه و دستگاه قضایی و قاضی از نظر فقهی
        2 فقه اطلاعات وامنیت کودتا، جاسوسی، امنیت نظامی، انتظامی، فرهنگی، اقتصادی ، روانی و....،
       3 فقه مشارکت

    رابطه مردم و حکومت، انتخابات، احزاب، فقه نظارت

       4

    فقه حقوق بشر

    حق حیات، حق امنیت، برابری( زن و مرد، اقلیتها) و آزادی­ ( آزادی عقیده، ارتداد، آزادی بیان و کتب ضاله، نقد حکومت و نافرمانی مدنی و ..) حقوق مردم بر دولت، حریم خصوصی، همکاری با نظام جور، و..
        5

    فقه سیاست خارجی و روابط بین الملل

    اصول، قواعد، روش ها و تاکتیک های سیاست خارجی و روابط بین الملل، اهداف ملی و فرا ملی سیاست خارجی، ابلاغ و گسترش رسالت و دعوت اسلامی، دفاع از سرزمین ها و منافع مسلمانان، دفاع از نهضت های آزادی بخش و مستضعفان ، اتحاد ملل و دول مسلمان، مرزهای سرزمین اسلامی، معاهدات بین المللی، سازمانهای بین المللی، قرارداد ذمّه ، گفت وگو، تقیه، تولی، تبری، استجاره و امان، مصونیت دیپلماتیک و سفیران ، حضور در مجامع بین المللی، تألیف قلوب و....

     

    قابل ذکر است که علاوه بر موضوعات فوق، مسائل مستحدثه و نوپدید دیگر هم به صورت پژوهش های موضوعی زیر نظر اساتید برجسته خارج قابل طرح می باشد.

    این مباحث به صورت کاملاً پژوهشی و موضوع‌محور ارائه می‌شود؛ یعنی به جای طرح مباحث به ترتیب مطرح‌شده در کتب فقهی، محورِ دروس و پژوهش‌ها، موضوعات کلیدی و مورد ابتلائی خواهد بود که از سوی گروه تخصصی اعلام شده است. طلاب و فضلای دوره، نخست با هدایت اساتید مبرّز، کار پژوهشی عالمانه را روی این موضوعات انجام می‌دهند و پس از آن، به بررسی و نقد آن در جلسات مشترک گروه پرداخته می‌شود. پژوهش‌ انجام‌شده باید به گونه‌ای باشد که بتواند در نهایت به عنوان مقاله پژوهشی و یا منبع درسی، مورد استناد و استفاده قرار گیرد.